هدیه های آسمان

بخش معاد

اساساً هدف از آموزش معاد در دوره ی ابتدایی، تاکید بر جنبه ی اعتقادی آن نبوده و آن چه مدنظر برنامه ریزان درس تعلیم و تربیت دینی است، تاثیر مثبت این مفهوم، بر اعمال و رفتار کودکان        می باشد. به همین جهت، در این کتاب بیش از آن که بر روی مفهوم معاد و تمثیل قیامت تاکید شود، به نیکی و بدی اعمال آدمی و تناسب نتیجه ی اعمال با همین موضوع پرداخته شده است.

به همین جهت آموزگار محترم می باید به این نکته توجه داشته باشد که با ارائه ی درس معاد، بیش از طرح جنبه های اعتقادی آن (که رد پای آن در متن درسها بسیار کم رنگ است)، تاکید زیادی بر  تاثیر و بازتاب اعمال در زندگی آدمی نموده و کودکان را به انجام کارهای نیک ترغیب نمایند.

بنابراین خاطر نشان می سازیم که اساساً در این پایه به دنبال ترسیم معاد، تذکر امکان وقوع آن و یا ضرورت آن و یا ضرورت آن نیستیم، بلکه این ثمره ی عملی توجه به نتایج مثبت و منفی اعمال است که در این پایه مورد تاکید قرار گرفته است. آشنایی بیشتر دانش آموزان با نیکی و بدی اعمال هم از مقدمات این مبحث است که باید مورد توجه معلمان محترم قرار گیرد.

آگاهی نسبت به خوب و بد بودن اعمال، در این دوره، می تواند به احساسی نسبی در مورد درستی و نادرستی آنها، بیانجامد. هر چند این مساله ممکن است یک احساس اخلاقی پیشرفته نباشد که توسط آن بتوان هر عملی را طبقه بندی کرد و به انتخابهای اخلاقی مطمئن دست زد ولی می تواند تا حد زیادی، علاقه ی کودک را به انجام کارهای نیک، تقویت کند.

در ضمن، دانش آموزان می آموزند که نتیجه ی برخی از کارها، مدتها پس از انجام آنها، مشخص می شود تا مقدمه ای برای طرح مفهوم پاداش و عقاب اعمال نیک و بد دنیوی انسان در جهان آخرت شود.

آيا همواره آسان ترين و كوتاه ترين راه، بهترين راه است؟

در حقيقت ما به دنبال افزايش دانايي و توانايي دانش آموزان براي دين دار شدن آن ها هستيم و اين چيزي نيست كه با طرح سؤال ها و پرسش هاي معمولي كلاسي، قابل ارزش يابي باشد، بلكه شيوه هايي را مي طلبد كه طي آن تمامي حركات و اعمال و رفتار دانش آموز تحت نظر و مورد توجه آموزگار قرار گرفته و معلم توانمند و آگاه، آن چه را به او مي آموزد، در نگاه، حركات، گفتار و رفتارش ببيند و دريابد. همچنين نمي خواهيم با آزمون ها و امتحانات مشكل و دلهره آور، احساس ناخوشايندي نسبت به درس ديني در دانش آموزان ايجاد شود. بنابراين تكيه ي آموزگار، در اين شيوه­ي ارزش ياب، بر مشاهدات خود است. در اين شيوه، اين آموزگار است كه مي تواند درباره­ي تحقق انتظارات در دانش آموز خود، قضاوت كند و ملاك قضاوت او نيز، مشاهده­ي دقيق رفتار، حالات و احساس دانش آموز است.

داوري نهايي چگونه صورت مي گيرد؟

اين كه هر دانش آموزي، مطابق با سرعت انتقال و توان يادگيري خود مي آموزد، واقعيتي غيرقابل انكار است. اما اين را نيز نمي توان نديده گرفت كه هر دانش آموزي، چه او كه سريع تر مي آموزد و چه او كه دير ياد مي گيرد، مي تواند احساسات ديني خود را به گونه اي بروز دهد. به طوري كه ما بتوانيم در رفتار و گفتار و حركات او ردپايي از تحقق اهداف برنامه­ي درسي را مشاهده كنيم و همين تغيير ملاك هاي قضاوت و نگرش آموزش دهندگان، موجب مي شود كه فرصت بيشتري براي بروز استعدادهاي عاطفي و مهارتي دان آموزان-بخصوص آن هايي كه از مايه هاي ديني و مذهبي بالايي برخوردارند ولي در توسعه دايره محفوظات خود، موفقيت كم تري دارند-فراهم آيد. به همين جهت براي قضاوت نهايي در مورد پيش رفت تحصيلي دانش آموزان، آموزگار بايد به جمع بندي مشاهدات خود در طول سال تحصيلي اقدام نمايد.

نكته: بايد از يك سوء برداشت پرهيز شود!

توجه به قلمروهاي نگرشي و مهارتي دانش آموزان بدين معنا نيست كه به ميزان دين داري آنان نمره بدهيم و مثلاً به كسي كه در نماز جماعت شركت مي كند يا راست مي گويد يا غيبت ديگران را نمي كند، نمره­ي بيست بدهيم. اين امور اساساً قابل نمره دادن نيستند. بلكه منظور از اين نكته، مشاهده­ي رفتار دانش آموز در ضمن آموزش است. يعني مي خواهيم با مشاهده­ي رفتار او ببينيم تا چه اندازه از خود، علاقه مندي، خلاقيت، همكاري، احساسات ديني و مشاركت فعال بروز مي دهد.

جمع بندي مشاهدات و قضاوت نهايي چگونه صورت مي گيرد؟

در اين كتاب، در بخش ارزيابي هر درس، جدولي پيشنهاد شده كه طي آن آموزگار، حاصل       ارزش يابي ميزان پيش رفت تحصيلي هر دانش آموز را ثبت مي كند. اين كار با توجه به ملاك هاي ارائه شده و جزئيات مورد اشاره در بخش ارزيابي هر درس انجام مي گيرد. در اين جداول، آموزشگار مي تواند ارزش يابي حداكثر 10 دانش آموز را براي هر جلسه ثبت كند. اين ارزش يابي مي تواند براي تعداد بيشتر يا كمتري از دانش آموزان (به صلاحديد معلم) صورت بگيرد. اما مهم آن است كه هر دانش آموز، در پايان هر نيم سال، دست كم در 5 مورد، رتبه و نمره اي را كسب كرده باشد. بدين ترتيب، نمره­ي دانش آموز در هر نيم سال، عبارت خواهد بود از ميانگين دست كم 5 نمره ي ثبت شده در طول آن نيم سال.

به همين ترتيب، نمره ي هر دانش آموز در پايان سال تحصيلي عبارت خواهد بود از ميانگين نمرات اخذ شده در دو نيم سال، به همين جهت جدول هايي براي جمع بندي نمرات دانش آموز در هر نيم سال و در پايان سال در نظر گرفته شده است كه مي تواند به عنوان يك نمونه، مورد استفاده­ي آموزشگار محترم قرار گيرد. البته نبايد فراموش كرد كه پيشرفت دانش آموز در طول هر نيم سال و در طول سال تحصيلي نيز در قضاوت نهايي معلم در مورد نمره­ي او، اهميت فراوان دارد و محاسبه و ثبت ميانگين هاي مورد بحث، به منزله­ي اعدادي مطلق و غيرقابل تغيير، توصيه نمي شود.

بدين ترتيب ملاحظه مي شود كه امتحان پاياني (ارزش يابي تراكمي) از درس ديني دوره­ي ابتدايي به كلي حذف گرديده و ملاك قضاوت درباره­ي ميزان پيشرفت تحصيلي دانش آموزان، مجموعه­ي نمرات و يا رتبه هاي كسب شده توسط او در طول سال تحصيلي است.

شيوه­ي نمره گذاري چگونه است؟

براي حذف ملاك نمره از ارزش يابي درس ديني دانش آموزان دوره­ي ابتدايي تلاش فراواني صورت گرفته است اما اين كار (هر چند از نظر كارشناسان بسيار مهم و كارساز است و تأثير بسزايي در تعليم و تربيت ديني دانش آموزان خواهد داشت) مي يابد طي يك دوره­ي زماني عملي گردد. به همين جهت، آموزشگار محترم مي تواند ضمن رعايت نكات مذكور، فعلاً، از نمره به عنوان ابزار طبقه بندي و سنجش استفاده نمايد.

آموزگار براي نمره دادن به بچه ها، به صلاحديد خود، مي تواند از اعدا بين 1 تا 4 و يا همان نمرات بين صفر تا بيست استفاده كند. در صورتي كه نمره­ي دانش آموزان در جداول موردنظر بين 1 تا 4 باشد، اين نمرات در انتها با ضريب 5 براي هر دانش آموز منظور خواهند شد.

نكته: با توجه به اين كه دانش آموزان و والدين آنها بر روي نمره و مقدار آن حساس هستند، شما مي توانيد براي نشان دادن رتبه هاي 3،2،1 و 4 از چهار رنگ مختلف، چهار شكل هندسي گوناگون يا عبارات عالي، خيلي خوب، خوب و متوسط و يا هر شيوه­ي مناسب ديگر استفاده كنيد تا از آثار سوء نمره دهي به شكل فعلي آن بكاهيد.

مهم اين است كه قبل از آغاز تدريس، حدود و معناي هر يك از اين چهار نمره براي خود شما مشخص شده باشد تا در طول اجراي طرح درس خود، براساس ملاك هايي روشن قضاوت نموده و نمره­ي هر دانش آموز را تعيين نماييد.

به طور مثال، در صورتي كه نشانه هاي برآورده شدن يك هدف،

*به ندرت و در مورد تعداد اندكي از نمونه ها، مشاهده شود، رتبه­ي 1 يا نمره­ي معادل آن، به دانش آموز تعلق مي گيرد.

*گاه گاهي و در مورد برخي از نمونه ها، مشاهده شود، رتبه­ي 2 و يا نمره­ي معادل آن، به دانش آموز تعلق مي گيرد.

*بيشتر اوقات و در مورد اغلب نمونه ها، مشاهده شود، رتبه­ي 3 و يا نمره­ي معادل آن، به دانش آموز تعلق مي گيرد.

*هميشه و در مورد همه­ي نمونه ها، مشاهده شود، رتبه­ي 4 و يا نمره­ي معادل آن، به دانش آموز تعلق مي گيرد.

2،1 و حتي 3، مي توانند نمره هاي اوليه­ي يك دانش آموز قلمداد شوند و از معلمان محترم انتظار مي رود، با تعيين و اجراي برنامه ها و فعاليت هاي جبراني، امكان پيش رفت هر يك از كودكان را به سمت تحقق اهداف در سطح چهارم، فراهم كنند.

در اين صورت، پيش رفت دانش آموز، امتياز و نمره اي فوق العاده خواهد داشت و به اين ترتيب، همه­ي بچه ها به اهداف درس ديني نائل شده و هيچ كس هم نمره­ي پايين دريافت نمي كند.

ابزارهاي ارزش يابي چيست؟

شيوه­ي ارزش يابي موردنظر برنامه، مشاهده و ابزار آن، چك ليست هايي است كه براساس اهداف هر درس و فعاليت هاي پيش بيني شده­ي آن، تهيه شده اند. در هر بخش، معلم با بررسي نحوده­ي انجام كار و محصول و نتيجه­ي فعاليت هاي دانش آموز، اطلاعات لازم را در مورد كيفيت و ميزان آموخته هاي وي به دست مي آورد و نمره­ي معادل آن را در ستون مربوطه يادداشت مي كند. علاوه بر فعاليت هاي پيش بيني در كتاب كار و راهنماي معلم، ستوني نيز براي ثبت نتايج مشاهدات معلم در موارد كه خود تدارك ديده و يا طي اجراي برنامه اتفاق افتاده و در جهت اهداف درس بوده، در نظر گرفته شده است.

در ارزش يابي براساس اين شيوه، معلم، نقش اساسي دارد، او هم مشاهده گر رفتار دانش آموز و نتايج فعاليت هاي اوست و هم قضاوت كننده در مورد آنها، براي برآورد ميزان نيل به يك هدف هم، چند فعاليت ملاك قرار گرفته است تا به اين ترتيب، مجموعه اي از اطلاعات. مبناي قضاوت قرار گيرند و نتايج معتبرتري حاصل شوند. همچنين براي آن كه مشاهده و ثبت رفتارها و فعاليت هاي دانش آموزان، با دقت بيشتري انجام شود، معلم مي تواند هر بار، گروهي از آنها را مورد مشاهده قرار دهد.

براي ارزش يابي يك درس بايد به آن چه از خلال كلمات متن، تصاوير آن و نكاتي كه خودتان حين تدريس به بچه ها گفته ايد و نكاتي كه ضمن فعاليت هاي كلاسي به ذهن بچه ها منتقل شده، توجه نماييد. همچنين خود شما مي توانيد براي سنجش تمامي ابعاد شناختي، عاطفي و مهارتي آموزش، مواردي را مدنظر قرار داده و به عنوان ابزار ارزش يابي به كار بگيريد. جدول زير نيز به عنوان يك نمونه­ي عملي مي تواند در اين امر به شما كمك كند.

نكته: استفاده از اين جدول اجباري نيست و اين جدول مي تواند به صلاحديد آموزگار تغيير نموده و تكميل و اصلاح شود.

همان طور كه ملاحظه مي نماييد، جدول زير شامل مواردي از فعاليت هاي كلاسي و كار در منزل، كار بر روي كتاب كار، فعاليت گروهي، بيان احساس، خلاقيت و ابتكار و مواردي از اين قبيل مي شود.

نكته: دقت بفرماييد كه طبقه بندي چهارگانه­ي مربوط به سطوح ارزش يابي را كاملاً در نظر بگيريد تا به طور دقيق به تفاوت هاي فردي كودكان توجه شود. اين توجه و دقت، مي تواند راه را براي تأكيد بر فرايند آموزش (و نه محفوظات كودكان)، همواره تر نمايد.

جدول ارزش يابي دانش آموزان

توضيحاتي درباره­ي سطرها و ستون هاي جدول ارزش يابي:

*ستون اول جدول مربوط به شماره­ي رديف هر دانش آموز است.

*ستون دوم مربوط به درج اسامي دانش آموزان است و مي تواند حداكثر، نام ده دانش آموزان را در خود جاي دهد.

*ستون سوم شامل مهم ترين بخش ارزش يابي، يعني فعاليت هايي است كه متناسب اهداف هر درس براي دانش آموزان در نظر گرفته شده اند. براي ارزش يابي ميزان يادگيري هر دانش آموز، مناسب است دست كم سه فعاليت در نظر گرفته شود.

*ستون چهارم، به ارزش يابي ميزان فعاليت و مشاركت كودك در جريان يادگيري و فعاليت هاي كلاسي اختصاص دارد.

*ستون پنجم، به فعاليت هاي خاص كتاب كار دانش آموز، مربوط مي شود. انجام دادن اين فعاليت ها و علاقه مندي به آنها، ملاك تعيين رتبه­ي دانش آموزان در اين قسمت مي باشد.اين قسمت، همچنين با ساير ستون ها ارتباطي تنگاتنگ دارد.

*در ستون ششم، نمره­ي مربوط به ابتكارها و خلاقيت ويژه­ي كودكان ثبت مي گردد.

*ستون هفتم، فضاي خالي مناسبي است براي آن كه رتبه­ي دانش آموز در ساير مواردي كه به نظر آموزگار مي تواند ملاك ارزشيابي قرار گيرد، درج گردد.

*ستون هشتم، ويژه­ي جمع بندي و يا ثبت ميانگين نمرات بچه هاست.

چند كلمه درباره ي هديه هاي آسمان سوم ابتدايي

*هديه هاي آسمان بيش از هر چيز، يك نقشه­ي راهنما براي معلم و دانش آموز است. بدين معنا كه نه تنها همه­ي مفاهيم و مطالب درسي در متن كتاب بيان نشده بلكه در بسياري موارد، به عمد، مطالب به گونه اي پنهان و اختصاري، در لابه لاي تصاوير، فعاليت هاي كتاب كار و يا راهنماي معلم مطرح شده است. كم و كيف اين امر در راهنماي معلم، به تفصيل آمده است. بدين ترتيب كتاب درسي، به خودي خود گوياي مطالب درسي به طور كامل نيست و شما علاوه بر كتاب كار دانش آموز، نياز فراواني به مراجعه­ي دائمي به كتاب راهنماي معلم داريد.

*برنامه اي كه بر روش هاي فعال و مشاركتي در آموزش تأكيد داشته باشد، ضرورتاً به دنبال ايجاد فرصت يادگيري از طريق فعاليت فردي و مشاركت گروهي دانش آموزان در جريان تدريس مي باشد. اين ه دانش آموزان خود جست و جو كند، خود بيابد و خود يافته هايش را به كار گيرد، هدف روش فعال يادگيري به شمار مي رود. همچنين او بايد آمادگي و مهارت لازم را براي فعاليت به عنوان عضوي از يك گروه يادگيري داشته باشد. در اين شيوه ها، معلم در واقع راهنما و راهبر است و اين بچه ها هستند كه با راهنمايي او و از طريق برنامه ريزي و اجراي فعاليت هاي فردي و گروهي، مفاهيم جديد را دريافت مي كنند. محتواي هديه هاي آسمان تا آنجا كه ممكن بوده، مطابق با اين شيوه ها، تهيه شده است. متن درس ها غالباً به گونه اي نگاشته شده است كه امكان پرسش و پاسخ، جست و جو و كاوش و درك و استنباط شخصي را براي دانش آموز فراهم آورد. در راهنماي معلم، پيشنهادها و مثال هاي فراواني براي تأكيد بر روي اين موضوع به چشم مي خورد و البته بيشترين مسئوليت، متوجه آموزگار است تا با اتخاذ روشي مناسب، فرصت بيشتري را براي مشاركت دانش آموزان در جريان يادگيري فراهم نمايد. به عبارت ديگر، هديه هاي آسمان در پي آن است كه دانش آموز را به تجربه كردن، سخن گفتن، اظهارنظر و بحث و جست و جو وادارد و به معلم، نقش يك راهنما را بدهد.

بنابراين در اين برنامه­ي درسي بيش از هر چيز به تجربيات، توانايي ها و توانمندي هاي دانش آموزان و نيز آموزگار تكيه و تأكيد شده است. در واقع اين شما هستيد كه مي بايست با همكاري دانش آموزان و با استفاده از مصالحي كه در كتاب درسي، كتاب كار و نهايتاً راهنماي معلم در اختيارتان قرار داده شده است، عمارت مستحكم و البته دلخواهي را بنا كنيد.

*هديه هاي آسمان براساس يك راهنماي برنامه درسي مصوب تهيه گرديده است. اين راهنما شامل اهداف كلي دوره، اهداف جزيي، تعميم ها و مفاهيم جزيي هر پايه، شيوه­ي ارزش يابي و اصول حاكم بر سازماندهي محتوي و روش كلي تدريس است. بنابراين در تأليف كتاب، تمامي خطوط اصلي و كلي و نيز جزئيات مربوط به اهداف موردنظر بوده است و لذا كتاب از يك روند مشخص و از پيش تعيين شده كه تا پايان دوره­ي ابتدايي ادامه دارد و در دوره هاي بعدي در قالبي ديگر دنبال مي شود، پيروي مي كند. به همين جهت، به راحتي قابل دفاع و نيز به سهولت قابل نقد و بازنگري است.

*شيوه هاي نو در تعليم و تربيت، بر افزايش مشاركت دانش آموز و ايجاد فرصت مناسب براي حضور وي در تمامي صحنه هاي يادگيري تأكيد دارد. اين شيوه ها دانش آموز را خلاق و مبتكر مي خواهد و به دنبال آن است كه خود او، با استفاده از داشته ها و داده ها، شخصيت خود را معماري كند، خودش بيانديشد، خودش به نتيجه برسد، خودش به اشتباه پي ببرد و ...

از طرفي به دنبال آن است تا يك ارتباط منطقي طولي و عرضي ميان مواد درسي مختلف از طريق تلفيق مواد آموزشي و واگذاري وظيفه­ي محقق ساختن برخي اهداف يك درس معين به دروس ديگر، به وجود آمده تا دانش آموز براي رسيدن به اهداف موردنظر، صرفاً از مسير يك ماده­ي درسي معين استفاده نكند بلكه مواد درسي مختلف بر هدف واحدي تأكيد نمايند.

در تأليف هديه هاي آسمان، برنامه ريزان و مؤلفان، تلاش كرده اند تا حد امكان، جنبه هاي فوق را رعايت كنند. براي مثال، محتواي يك درس به جاي اين كه فقط در كتاب دانش آموز درج گردد. در راهنماي معلم و يا كتاب كار توزيع گرديده است. بنابراين تحقق اهداف كلي و جزي هر درس، منوط به بهره گيري مناسب و دقيق از هر سه سند است و لذا نقد هديه هاي آسمان نيز، جز با توجه به هر سه كتاب امكان پذير نمي باشد.

*آن چه بيش از هر چيز ديگري در تعليم و تربيت ديني موردنظر است، ايجاد نگرش هاي صحيح و يا تغيير نگرش هاي بعضاً نادرست است و اين كه دانش آموز براساس آموخته هاي خود بتواند به يك موضع و نظرگاه معين و ضرورتاً صحيح برسد و امكان انتخاب و تصميم گيري را بيابد و از اين رهگذر، در نهايت به ايمان و اعتقاد برسد. اين ايمان و اعتقاد مقدمه­ي عمل آگاهانه و انتخاب شده است. بنابراين در برنامه­ي جديد انباشتن ذهن كودكان از مفاهيمي كه بعضاً نسبت به آنها هيچ تمايلي مشاهده نمي شود و تأكيد صرف بر مهارت هايي كه تنها به درد امتحان مي خورد به كلي طرد شده است و به جاي آن، انتقال مفاهيم ديني به ذهن كودكان به عنوان مقدمه اي براي رشد عاطفي و تغيير نگرشهاي آنان نسبت به مفاهيم ديني و بيش از هر چيزي، انس با اين مفاهيم مورد توجه قرار گرفته است. همچنين بر «عمل» صحيح، به عنوان حاصل تبعي نگرش هاي صحيح تأكيد گرديده است. امري كه البته در بسياري موارد، مستلزم به دست آوردن مهارت هايي نيز مي باشد.

به همين جهت، چه بسا در نظر اول چنين تصور شود كه از طريق اين برنامه، مفاهيم ديني كمتري به كودكان منتقل خواهد شد. حال آن كه با توجه به تأكيد برنامه بر جنبه هاي نگرشي و عاطفي، بي شك اين مفاهيمِ به ظاهر اندك-اگر فرايند آموزش به خوبي طي شود و آموزگار به درستي وظيفه­ي خويش را انجام دهد-براي تربيت ديني كودكان در پايه­ي سوم كافي و مناسب است.

*يكي از اصول مهم حاكم بر سازماندهي محتواي برنامه­ي جديد، توجه كامل به توانايي هاي بچه ها و خصوصيات ذهني، عاطفي، اجتماعي و بدني كودكان در دوره­ي ابتدايي است. با توجه به ويژگي هاي رشد ذهني كودكان در اوايل دوره­ي ابتدايي (پايه هاي اول، دوم و سوم) در برنامه­ي جديد، بر محسوسات و نمونه هاي عيني، تأكيد فراوان گرديده و از طرح مطالب انتزاعي و خشك و غيرملموس، تا حد امكان، خودداري شده است. همچنين بر بيدار نمودن و تربيت استعدادهاي كودك براي شناختن اوضاع جهان پيرامون خود و مرتبط نمودن مطالب درسي با مظاهر زندگي و اشياي موجود در محيط خاص كودك تأكيد شده است.

در اين برنامه، ضمن توجه به اين اهميت بهره گيري مطلوب از حافظه­ي كودكان، به اين مهم نيز توجه گرديده كه حفظ كردن مطالب، دلي بر فهم مفاهيم درس نيست، بلكه مهم، ادراك مفاهيم و فراگيري طرز استفاده از آن ها است.

مفاهيم مندرج در هديه هاي آسمان تا آنجا كه ممكن بوده بر استفاده از قوده­ي تخيل و كودكان تأكيد داشته و در راهنماي معلم نيز، به رسميت شناختن عناصر فانتزي ذهن كودكان توصيه شده است. اما به گونه اي كه آرام آرام بتوانند به تفكر و تعقل بپردازند و خويشتن را به عالم گسترده و زيباي تخيل دلخوش نكنند. لذا براي تحقق جنبه هاي فوق تا حد ممكن از مفاهيم و مثال هاي ساده و آشناي بچه ها استفاده شده است مواردي كه بچه ها بتوانند خود، با آنها ارتباط برقرار نموده و علاوه بر درك آنها، احساس خوشايند و دلپذيري نيز نسبت به آنها داشته باشند.

*ادبيات كودكان، يافته هاي ارزنده اي را در اختيار برنامه ريزان و مرلفان كتاب هاي درسي قرار مي دهد تا با بهره گيري از آنها بتوانند كلام خود را بيش از پيش به زبان كودكان نزديك كرده و راه را براي آموزشي سهل تر و دلپذيرتر هموار نمايند. هر چن اين نكته بيش از هر چيز در دايره­ي روش هاي سازماندهي محتواي برنامه­ي درسي موضوعيت پيدا مي كند اما به نوعي در حيطه­ي محتوا نيز وارد مي شود و لذا محتواي درس ها را نيز تحت الشعاع قرار مي دهد. در هديه هاي آسمان تا حد ممكن در اين زمينه فعاليت شده است و تا آنجا كه به محتوا، اصالت مفاهيم و ساختار آموزشي مواد درسي لطمه وارد نشود، از آموزه هاي مربوط به ادبيات كودكان و محصولات كارشناسان اين حيطه، استفاده شده است.

*نگرش حاكم بر برنامه­ي درسي جديد، بر جنبه هاي عاطفي و نگرش يادگيري و خلاقيت هاي ذهني دانش آموزان در مقايسه با ساير قلمروها تأكيد بيشتري دارد. در اين برنامه، محفوظات بچه ها از اهميت درجه­ي اول برخوردار نيست بلكه اهميت  اصلي از آن تغيير نگرش ها، تغيير رفتارها، تقويت احساسات ديني يادگيرندگان و توانايي آنان در اظهار فهم و درك خود از مفاهيم ديني است. بدين ترتيب دانستن صرف، به كار دانش آموز و معلم نمي آيد و معلم (ارزش ياب) مي بايد تغييرات نگرشي و رفتاري موردنظر برنامه را در يادگيرنده مورد توجه قرار دهد.

*بچه ها زيبا هستند و زيبايي را دوست دارند و روحشان با زيبايي پيوندي عميق دارد. آنها به دنبال چيزهايي هستند كه چشم و گوششان را بنوازد و قوه­ي تخليشان را به پرواز درآورد. بچه ها هنر را دوست دارند و البته هنر ويژه­ي خود را مي طلبند. از تكلف و زياده گويي بيزارند و هرچه كه فطرت زيباپرست آنها را ناديده بگيرد، طرد مي كنند.

توجه به جنبه هاي زيبايي شناختي، ركن آموزش ديني است. اين براي آن است كه اولاً اين درون مايه­ي فطري در بچه ها مورد توجه قرار گيرد، ثانياً آنها از دين و آموزه هاي آن تصويري زيبا در ذهن داشته باشند و ثالثاً چهره­ي زيبايي از الگوهاي ديني بر پرده­ي جان و انديشه شان نقش ببندد. هديه هاي آيمان اولين تجربه براي تحقق اين آرمان بزرگ است كه بتوانيم زيبايي دين و دين زيبا را با زباني كودكانه به بچه ها منتقل كنيم. سعي در استفاده­ي مناسب از طراحي و نقاشي و تصاوير متناسب با متن، بزرگ شدن قطع كتاب درسي، استفاده از كاغذ مرغوب، تغيير رسم الخط كتاب، تهيه و ارائه­ي كتاب كار در قالبي جديد و ... از مواردي است كه هديه هاي آسمان را تا خدي به تحقق اين آرمان نزديك ساخته و اميد است در ايجاد علاقه و جذب بيشتر دانش آموزان به درس ديني و كمك به يادگيري بهتر مفاهيم ديني بيش از پيش معلم را ياري كند.

*هديه هاي آسمان به گونه اي تهيه شده است كه امكان تدريس هر بخش را به طور مستقل و بدون نياز به تدريس بخش هاي قبلي فراهم مي سازد. اين شيوه­ي پيمانه اي براي آموزگار، امكان تدريس هماهنگ درس ها را با موقعيت هاي زماني و مكاني خاص فراهم مي سازد. بدين ترتيب آموزگار مي تواند با مشورت بچه ها ابتدا بخش دوم و با سوم كتاب را تدريس كند و سپس به سراغ بخش اول برود و يا اين كه درس هايي را كه مربوط به زمان هاي خاص نظير محرم، ماه رمضان و عيد فطر و يا روز مادر، روز معلم و ... مي شود، در همان زمان ها ارائه نمايد.

اين شيوه، فرصت و امكان خوبي است براي آن كه از امكاناتي كه زمان و مكان در اختيار شما   مي گذارد، استفاده نموده و بتواني بر سليقه هاي خود و بچه ها، بيش از پيش اعتماد و تكيه نماييد.

پيشنهادهاي سال آتي تيم قرآن – هديه‌هاي آسمان

1 – ارسال كتابهاي روش تدريس قرآن و هديه‌هاي آسمان (تمامي روش‌هاي تدريس)

2 – اجراي كارگاه‌‌ها و كلاسهاي روش تدريس هديه‌هاي آسمان براي آن گروه از معلميني كه تغيير پايه داده‌اند  و تاكنون دوره‌اي در رابطه با اين كتاب درسي دريافت نكرده‌اند.

3 – حذف درس «سايه و سارا» در كتاب‌هاي هديه‌هاي كلاس سوم به دليل تصور نادرستي كه از خداوند در ذهن معلمين و كودكان ايجاد مي‌كند. زيرا در اين درس سايه را بي‌نياز و سارا را نيازمند معرفي كرده در حاليكه ما اعتقاد داريم خداوند تنها مقامي است كه صمد و بي‌نياز است و وجود اين درس نه تنها كمكي به خداشناسي دانش‌آموز نمي‌كند بلكه بر عكس خداوند را در مقام مقايسه با سايه قرار داده و اين مقايسه كاملاً اشتباه و شنبه برانگيز است. از طرفي دانش‌آموز در كلاس دوم خوانده كه تشكيل هر سايه‌اي نيازمند نور و جسم قرار گرفته در مقابل نور است كه با حذف هر يك از اين دو مؤلفه سايه از بين خواهد رفت. لذا پيشنهاد مي‌شود اين درس حذف شود.

4 – تشكيل كارگاه‌ها قبل از شروع تدريس معلمان در سال تحصيلي جديد مثمر ثمرتر خواهد بود.

5 – تغيير دادن آهنگ زنگ تفريح: بعضي از زنگها با هارموني تند و خشني كه دارند خود عامل برانگيزاننده‌ي روح ناآرام در بچه ها مي‌گردد و بر عكس اگر آهنگ زنگها ملايم و آرام بخش باشد مي‌تواند تا حدودي تقليل دهنده‌ي روحيه‌ي خشونت طبي و ناآرامي در افراد بخصوص كودكان گردد.      

6 – مديران اجرايي سر گروه‌هاي مناطق يك يا دو جلسه در گروه‌هاي آموزشي استان حضور يافته‌ و چگونگي اجراي كارگاه آموزشي را عملاً تجربه كنند و در مناطق خود برنامه‌ريزي و اجرا نمايند.

منابع و مآخذ :

1) آموزش علوم قرآن جلد (1) ، مولف : محمدهادي معرفت ، مترجم : ابومحمدوكيلي

2) كليدهاي آموختن به كودكان درباره‌ي خدا، دكتر ايريس ياب ،مترجم: دكترمسعودحاجي‌زاده

3) آموزش مفاهيم ديني همگام با روانشناسي رشد ، نگارش: ناصر باهنر

4) ارزشيابي اخلاقي  ، تعليم و تربيت ديني بصيرت‌گرا ، سيدراصد، عليرضا رحيمي و فاطمه رمضاني

5) تعليم و تربيت ديني ، مباني اصول و روش‌ها، نويسندگان: عليرضا رحيمي ، فاطمه رمضاني، سعيد راصد و سايرين

6- روش آموزش قرآن ، دوره‌ي ابتدايي ، كد 6011 .

7- روش تدريس هديه‌هاي آسمان پنج پايه ابتدايي

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                               صفحه

گزارش عملكرد سالانه‌ي تيم قرآن و هديه‌هاي آسمان

سال تحصيلي 89-88

كنندگان :

نسرين فيروز – مريم شهدائي

بهار 1389

آموزش اصول و  مباني درس هديه‌هاي آسمان مقطع ابتدائي

- روش كلي تدريس پيام ها ، داستان ها و مفاهيم كلمات و عبارات :

1-3: مشاركت دانش آموزان در بيان و درك كامل تر مطالب

2-3: بيان مصاديق جديد موضوع توسط دانش آموزان

3-3: زمينه سازي براي فعاليت هاي خارج از كلاس مانند نقاشي ، خوش نويسي ، نوشتن جملات و مطالب كوتاه و بلند درباره ي موضوع مورد نظر ، اجراي نمايش نامه ، استفاده از اين مطالب در روزنامه هاي ديواري و . . .

4-3 : انجام تمرين ها به عهده ي دانش آموزان است و نفس انجام فعاليت موضوعيت دارد ، نه لزوماً صحيح بودن آنها .

5-3: معناي كلمه ها و تركيب ها توسط دانش آموزان با استفاده از عبارات ترجمه شده ، استخراج مي شود .

سرفصل برنامه تعليم و تربيت ديني در پايه هاي مختلف

معلم براي اينكه از تثبيت آموخته هاي خود در ذهن دانش آموزان اطمينان يابد مي تواند بنا به سليقه ي خود و با در نظر گرفتن سطح دانش آموزان كلاسش فعاليت هايي نظير نمونه هاي داده شده تحت عنوان كار يا فعاليت در منزل به دانش آموزان ارائه دهد .

« فعاليت در منزل »

با ياد خدا دل ها آرام مي گيرد .

دانش آموز كوشا !

1- در كتاب هديه هاي آسمان با نام چند امام آشنا مي شويد به ترتيب نام آن ها را بنويسيد .

1-                 2-                  3-                      4-

2- اگر به جاي يك پروانه بودي و بر روي شانه هاي پيامبر اكرم (ص) مي نشستي به او چه مي گفتي ؟ در يك جمله بيان كن و بنويس .

3- امام حسن مجتبي (ع) با مردم فقير ، مهربان و خوش رفتار بود . امام حسن   مجتبي (ع) چگونه محبت مردان فقير را جبران كرد ؟

بخوريد و بياشاميد ولي زياده روي نكنيد .

دانش آموز عزيز !

1- بوستان زيباتر را رنگ كن

فرزند خوبم !

2- درچه كارهايي در منزل كمك مي كني ؟ به مادرت بگو تا يك يادداشت كوچك درباره ي كارهايت بنويسد .

يادداشت : . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . .

پرخوري نكنيد تا بيمار نشويد

فرزند خوبم !

1- با توجه به تصوير روبه رو اكنون چه وقتي از نماز خواندن را نشان مي دهد .

2- دانش آموز عزيز ! شعر سرود بيداري را بخوان و شكل آن هايي را كه پيش از كودك از خواب بيدار شده اند . رنگ كن .

3- در جشن نماز هر يك از اعضاي خانواده ي مهدي چه چيزي تهيه كرده بودن تا جشن كامل بشود .

با خواندن نماز از خدا تشكر كنيم

دانش آموز عزيز !

1- ترتيب صحيح نماز خواندن كدام است ؟

 الف) خواندن سوره ي حمد ـ ركوع ـ سجده ـ تشهد ـ سلام

ب) خواندن سوره ي حمد ـ سجده ـ ركوع ـ تشهد ـ سلام

ج) خواندن سوره ي حمد ـ ركوع ـ سجده ـ سلام ـ تشهد          

2- نام هر يك از اعضاي خانواده ي حضرت محمد (ص) را در تصوير بنويس و تصوير مربوط به نام فرزند گرامي پيامبر را سبز كن .

3- فرزند خوبم ! حضرت علي هميشه به يتيمان و مردم فقير كمك مي كردند . به نظر شما اگر كودكان آن مرد فقير ، حضرت علي را مي ديدند به او چه مي گفتند ؟

كلياتي درباره پيام هاي قرآني

در طرح قران ، دانش آموزان به تدريج با قرآن انس مي گيرند و به خواندن آن  علاقه مند مي شوند ، روخواني قرآن را مي آموزند ، با و تكرار و تقليد از نوار طريقه ي صحيح و زيبا خواني قرآن را فرا مي گيرند و به وسيله ي پيام هاي كوتاه و داستان هاي كوتاه قرآني به مفاهيم قران آشنا مي شوند و دريچه اي از مخزن نوز به روي آن ها باز مي شود .

با آشنايي با مفاهيم آيات قراني ، معيارهايي براي زندگي از سرچشمه زلال و مستقيم كلام حق برايشان حاصل مي شود . خواندن هر چند در مرحله ي اول يك مهارت و كشف رمز است ولي به تدريج مي بايست به فهم و درك معنا منتهي شود .

بايد قران را خواند و فهميد و خود را مخاطب مستقيم وحي الهي دانست و با تدبر و تفكر و عمل به آن راه صحيح را در زندگي يافت .

همگي كوشش مي كنيم كه عقيدمان و عملمان براساس كتاب و سنت رسول ا . . . (ص) و عترت پاكش باشد و كردارمان مصداق گفتارمان گردد .

دانش آموزان دبستان از پدر و مادر و معلمين خود تقليد مي كنند و آنان را الگوي خود قرار مي دهند . مستقيم و غير مستقيم اخلاق و رفتار والدين و آموزگاران به كودكان القاء مي شود . پس بكوشيم كه خود را مطابق آيات كتاب خدا بسازيم ال الگوي مناسب براي امانتهايي كه مسئوليت تربيت آنان را به عهده گرفته ايم ، باشيم . انتظار مي رود كه همكاران ارجمند و دانش آموزان از طريق آيات پيام ها و داستان هاي قرآني به گوشه اي از مفاهيم اخلاقي ، تربيتي و اجتماعي اسلام آشنا شوند .

براي آمادگي بيشتر ، در ذيل چند نمونه از خط كلي اسلام كه برگرفته از قران كريم مي باشد ، مطرح مي گردد .

1- اسلام از كلمه سلم به معني صلح و صفا گرفته شده است . مسلمان اگر تسليم امر خدا و رسولش باشد و به آن عمل كند به جامعه با صفاي موعود كه مدينه النبي مي باشد .
مي رسند .

مسلمان محبت و نيكي به ديگران و حتي به حيوانات و گياهان را سرلوحه ي كارهاي خويش قرار مي دهد و گذشت و فداكاري و صلح و آشتي از صفات بارز اوست .

2- اسلام دين فطرت است و انسان بين دو راه حق و باطل خير و شر ، زشت و زيبا ، حلال و حرام ، طيبات و خباثت ، عدل و ظلم ، و . . . قرار گرفته ولي ذاتاً گرايش به خوبي ها دارد و از چه زشتي و پليدي است بيزار مي باشد و راه حق كه همه ي  خوبي ها ، زيبايي ها پاكي ها و . . . در آن است انتخاب مي كند .

3- اسلام در امنوا و عملوا الصالحات خلاصه شده است و بايد ايمان و عقيده و فكر را درست كرد و بعد بر اساس عقيده عمل نمود و آن هم عملي كه صالح باشد و موجبات رشد خود و ديگران را فراهم كند .

4- اسلام دين عمل و عكس العمل است . اگر انتظار خوبي داريم بايد به ديگران خوبي كنيم و اگر بد عمل كنيم حتماً مجازات مي شويم و سزاي كار خود را خواهيم ديد .

5- اسلام دين وحدت و يگانگي است . همان طوري كه به خداي واحد معتقديم بايد كوشش كنيم تا با انسان ها هم به يگانگي برسيم و آنچه را براي خود مي خواهيم براي ديگران هم بخواهيم و چيزي را كه براي خود نمي پسنديم براي ديگري هم روا ندانيم .

6- در انجام هر كار خداوند را همراه و ناظر اعمال خود بدانيم و بر سر دو راهي حق و باطل يا خشنودي خدا و هواي نفس ، در آشكار و نهان راهي برگزينيم كه خداوند بدان راضي است .

7- صبوري و بردباري و استقامت و حق شناسي را در خود پرورش دهيم . نه تنها شكر گزاري از نعمت هاي خداوند را بر خود واجب بدانيم . بلكه قدر شناس زحمات پدر و مادر ، معلم و هر شخص دلگري كه به ما خدمتي كرده است ، باشيم .

8- سه گروه را خداوند سزاوار آتش جهنم مي داند . بكوشيم تا از اين سه دسته نباشيم.

الف) كساني كه نمازگزار نيستند .

ب) كساني كه با انتخاب دوست بد به راه باطل كشيده شده اند .

ج) كساني كه غافلند و از هوش و چشم و گوش خويش استفاده به جا نكرده اند و در نتيجه زيان دنيا و آخرت نصيب شان شده است .

9- در مكتب اسلام كسي نزد خدا برتر است كه شامل سه شرط زير باشد :

الف) كساني كه ايمان دارند و زحمت كشيده و علم كسب كرده اند ، نزد خدا مقربينند.

ب) كساني كه با تقوا هستند يعني از خدا پروا دارند و خوف الهي در دلشان است و در انجام كار خير از ديگران سبقت مي گيرند و از هر كار شر و حرام پرهيز نمايند ، نزد خدا گرامي ترند .

ج) گروهي كه مجاهدند ، چه با خصم دشمن خارجي بجنگند و چه با هواي نفس و دشمن درون مبارزه كنند و چه با كار و تلاش ، روزي حلال به دست آورند ، نزد خدا نسبت به ديگران فضل و برتري دارند . ( چون كار در اسلام عبادت است )

10- انسان مقام والاي خليفه الهي را دارد و بايد صفات حمال و جلال خدا را در خود ايجاد و پرورش دهد . خداوند به طور مطلق صفات رحمان ، رحيم ، كريم ، غفور ، علام ، قهار ، و  . . . را دار است . هر انسان هم براي رشد خويش بايد به اخلاق خدايي خو بگيرد و صفات خدايي را به طور نسبي كسب كند و در خود ايجاد نمايد .

11- انبياء الگو و نمونه ياسلام و انسان كامل هستند . بايد صفات انبياء را در خود ايجاد كنيم . به طور مثال : همه ي انبياء امين و مورد اعتماد جامعه خود بودند . بلند نظر بودند و سعه صدر داشتند و خير خواه و دلسوز مردم بودن ؛ از مظلومان حمايت و پشتيباني مي كردند ، اخلاق نيكو داشتند و خوبان را جذب مي كردند و شيطان صفتان را دفع مي نمودند و با هم همين راه را ادامه دهيم تا رستگار شويم .

12- كودكان را هدايت كنيم تا راه حق را در زندگي برگزينند تا هميشه با عزت و آبرو زندگي كنند و سربلند و سرافراز باشند و از انجام هر كار باطلي كه ذلت و خفت و خواري مي آورد ، آبرويشان را مي برد و سرافكنده و شرمسارشان مي كند ، بپرهيزند .

13- پيامبران همگي در مرحله ي اول خود را نمونه ي و الگوي اسلامي بودند و بعد به ديگران امر و نهي مي كردند . معلم هم راه انبياء را مي رود و در نتيجه مي بايست راه و روشي چون انبياء داشته باشد .

14- با كودكان بايد مشورت كرد و در امر يادگيري شركتشان داد ، تا مستقل ، و اعتماد بنفس پيدا كنند و خودشان را قبول داشته باشند .

15- چيزي كه نمي دانيم بپرسيم چون پرسيدن عيب نيست ، ندانست عيب است .

16- به تعبير قرآن ، براي انسان هاي هوشيار ، طبيعت خود كتابي ديگري است كه براساس نظم و برنامه اي دقيق عمل مي كند . بكوشيم تا با جهان درون و بيرون از خود هماهنگ شويم و زندگي ما براساس نظم و برنامه و حساب و كتاب باشد .

اين

اين جدول به طور يكسان در ارزش‌يابي مستمر و پاياني مبناي ارزش‌يابي است به جز دو رديف آخر كه فقط به ارزش‌يابي مستمر اختصاص دارد

آشنايي با اهم شيوه هاي آموزش قرآن در دوره پيش دبستاني

الف) مقدمه

جايگاه ويژه و بنيادين آموزش و پرورش در دوره پيش دبستان و تأثير پذيري ماندگار و ژرف شخصيت كودك از آموزش هاي دوران كودكي ، ضرورت آشنايي با قرآن در فرايند تعليم و تربيت ديني را بر مي انگيزد تا گام هايي را در عرصه آموزش قران مبتني بر ظرفيت و توانايي كودكان پيش دبستان بر دارند . قبل از ورود به هر آموزش بايد بدانيم كه چه اهدافي از اين آموزش داريم ، و در پايان آموزش در حيطه هاي سه گانه شناختي ، عاطفي و رواني ـ حركتي ، از فراگير چه انتظاراتي داريم . مشخص بودن هدف ، فعاليت هاي مربي را در جهت نيل به هدف هاي سوق مي دهد .

ب) هدف ها

هدف مهم آموزش قرآن در دوره پيش دبستاني ، انس با قرآن است . همه فعاليت هاي ديگر بايد رسيدن به اين هدف را تسريع بخشند . بدين معنا كه تمام آموزه هاي قرآني پيش دبستان بايد حول ايجاد و تقويت انس با قران باشد . عدم توجه به اين نكته ممكن است آثار منفي و غير قابل جبراني در كودك داشته باشد .

هدف ديگر آموزش قرآن در دوره پيش دبستاني ، آشنايي اجمالي كودك با قرآن است كه خود از اركان مهم تربيت ديني محسوب مي شود .

از ديگر هدف هاي آموزش قرآن در سال هاي پيش از دبستان ، بهره گيري از آمادگي و مناسب بودن اين سنين براي دستيابي به هدف هاي والاي تربيتي اسلام است ؛ زيرا در اين مقطع كودكان با توجه به توانايي و استعدادشان ، بهتر مي توانند با قرآن آشنا شوند .

ج) تعريف

آموزش قرآن در دوره پيش دبستاني عبارت است از انجام فعاليتي كه زمينه آشنايي ، علاقه ، ارتباط و انس كودك را با قران كريم فراهم آورد . اين آموزش در قالب يك يا چند فعاليت قراني انجام مي شود ؛ مانند : گوش دادن به قرائت قرآن ، روخواني ، حفظ ، زيبا خواني ، فهم و درك معناي آيات ، آشنايي با نكات آموزنده و جذاب و  داستان هاي قرآن كريم .

اين فعاليت ها بايد در چارچوب اصول ده گانه مندرج در « طرح ساماندهي و توسعه آموزش قرآن دوره پيش دبستاني » انجام پذيرند .

تذكر : فعاليت هاي مربوطه به آموزش آداب و اخلاق اسلامي و آشنايي با سيره پيشوايان ديني كه در اين دوره از اهميت خاصي برخوردار است ، جزو تربيت ديني است ، ولي با توجه به تعريف فوق ، از مصاديق آموزش قرآن محسوب نمي شود ، مانند : مسواك زدن ، سلام كردن ، نظافت ، آشنايي با امامان ، آشنايي با اصول دين ، آموزش و ضو و نماز .

براساس راهنماي برنامه درسي دوره پيش دبستاني ، اين گونه آموزه هاي ديني به صورت تلفيقي و در هم تنيده ، در قالب « واحد كارهاي » متفاوت توليد مي شوند .

د) اصول ده گانه

1. آموزش قران در دوره پيش دبستاني ضروري و امكان پذير است .

2. آموزش قران در دوره پيش دبستاني بايد مبتني بر ظرفيت و توانايي كودك باشد .

3. هر نوع آموزش در سال هاي پيش از دبستان بايد مطابق رغبت و علاقه كودك و دور از هر گونه الزام و تكليف باشد .

4. آموزش قرآن بايد لذت بخش و زمينه ساز انس و الفت با قران باشد .

5. در تعيين هدف هاي برنامه آموزش قرآن ، سيره و سنت معصومين (ع) منبع و  تكيه گاه اصلي است .

6. در آموزش قرآن ، بر مأنوس شدن كودكان با پيام ها و مفاهيم قرآني مناسب سن آنان تأكيد شود .

7. آموزش مفاهيم قران بايد بر جنبه هاي رحمت و لطف الهي تأكيد داشته باشد .

8. هر نوع آموزش قران بايد در قالبي زيبا ، نشاط آور و همراه با فعاليت هاي كودكان عرضه شود .

9. آموزش قران در دوره پيش دبستاني بايد در راستاي هدف ها و در چارچوب برنامه درسي دوره پيش دبستاني باشد .

10. اموزش قرآن در سال هاي پيش از دبستان نبايد در تعارض با برنامه رسمي آموزش در دوره ابتدايي باشد .

خدا كجاست؟

فرزند شما ممكن است بخواهد به دليل نيازهاي كنوني خود مكاني مشخص را براي خدا تصور كند.

در غروبي تابستاني، خانواده‌اي به سفر مي‌روند. آسمان پس از طوفاني كه در گرفته بود، صاف شد و خورشيد در حال پنهان شدن در پس چند لكه ابر باقيمانده است. اشعه سرخ فام خورشيد، از پشت ابرها، تمام آسمان را رنگين كرده و افق تقريباً زيبا شده است. فرزندتان به افق خيره شده و مي‌پرسد:‌ «آيا خدا در آنجا زندگي مي‌كند؟»

كودكان احساس خاصي دربارة «خانه» دارند. از نظر آنها، خانه محلي براي سكونت،‌استراحت و بودن در كنار اعضاي خانواده است و نوعي احساس آرامش و امنيت در آنها ايجاد مي‌كند. كودكان به رغم هر خاطره‌اي – خوب يا بد – كه از خانه داشته باشند، همين كه مي‌دانند خانه محل سكونت آنهاست، اين تصور را به تمامي پديده‌ها تعميم مي‌دهند و براي هر چيزي مكاني ويژه قائل مي‌شوند. آنها ممكن است درباره محل زندگي (آشيانه) پرندگان كنجكاو باشند يا فرودگاه را محل سكونت هواپيما بدانند و يا از خود بپرسند محل خواب خورشيد كجاست. طبعاً اين نوع سئوالات، درباره خدا نيز مطرح مي‌شود. گاهي اوقات، مسجد، معبد يا كليسا به عنوان خانه خدا تلقي مي‌شود. ممكن است فرزندمان نيز از خود بپرسيد آيا خدا در اين مكانها زندگي مي‌كند؟ آيا مي‌توان خدا را به خانه يا جايگاهي خاص، محدود كرد؟ آيا خدا مي‌تواند همزمان در تمام مكانهاي مقدس حضور داشته باشد؟

در اين مورد كه خداوند كجا زندگي مي‌كند؟ دو پاسخ اساسي وجود دارد. عده‌اي مي‌گويند خداوند در آسمان زندگي مي‌كند. اين باور، تاكيد زيادي بر «الوهيت» و «تقدس ماورايي» خداوند دارد. رابرت كولز در بخشي از كتاب «زندگي معنوي كودكان»، ايده‌هاي پسري ده ساله به نام اندي را درباره زندگي خداوند، تشريح كرده است.

اندي، در حال كشيدي تصويري از بهشت است. او مستطيلي مي‌كشد كه يك بيضي درون آن قرار دارد، آن هم با رنگهايي متنوع (درست مانند تخم‌مرغهاي رنگي سفره هفت سين) اندي، اين بيضي رنگارنگ را بهشت مي‌نامد، چون رنگهاي زيبايي دارد. از نظر او ساختمانهاي داخل اين بهشت، از جنس شيريني زنجبيلي ساخته شده‌اند، چون بسيار خوشمزه است. درون اين ساختمانها نيز آدمهاي بسيار خوشحال و خوشبختي زندگي مي‌كنند . اندي، زمينه اطراف اين بيضي (بهشت) را سياه رنگ كرده است، چون باور دارد كه فضاي بين زمين و بهشت، سياه است. او در گوشه‌اي از بهشت رنگين خود، كسي را نقاشي كرده و او را خدا مي‌نامد. اندي مي گويد: «زنده بودن خدا با زنده بودن ما فرق دارد. در هر حال، ما واقعاً نمي‌توانيم او را ببينيم».

اما عده‌اي ديگر بر اين باورند كه خدا در همه جا حضور دارد. آنها خدا را در رويش گلها، جوشش چشمه‌ها و حتي انتخابهاي خوب در زندگي انسانها، حاضر و ناظر مي‌بينند. اين عده، خداوند را همواره همراه خود و نزديكتر از رگ گردن به خويش مي‌دانند. اين باور، تاكيد زيادي بر همراه بودن خداوند و مراقبت دائمي او از ما دارد.

رابرت كولز، در بخشي ديگر از كتاب خود، به پسر بچه‌اي ده ساله به نام مورتون اشاره مي كند كه كوهي را نقاشي كرده بود كه نردباني، دامنه و قله آن را به هم وصل مي‌كرد. عده‌اي در حال پرستش گوسالة سامري بودند (نشاني از دوري و غربت ايشان از خدا). در قله كوه، موسي(ع) در حالي كه لوح 10 فرمان را در دست گرفته، ايستاده بود. بالاي سر موسي (ع)، دست خدا قرار داشت. آسماني نيلگون با انواري زرد و سرخ،‌موسي (ع) و  فرمان و خدا را به هم وصل مي‌كرد. همه اينها كه در قله كوه قرار داشتند توسط نردباني به دامنه كوه متصل بودند. همه چيز اين نقاشي از ارتباط و همبستگي متقابلي برخوردار بود.

مورتون مي گفت: «خدا از سركشي گوساله پرستان خشمگين است و موسي‌(ع) هم همين طور. اما خداوند، موسي (ع) را تسكين مي‌دهد. اتفاقاتي كه در دامنه كوه روي مي دهد، به طور روشني بر آنچه كه در بالا اتفاق مي افتد، تاثير مي‌گذارد.»

در نگرش اخير، خداوند وجودي است كه هميشه با ما زندگي مي‌كند و حتي نزديكتر از يك عضو خانواده يا يك دوس، با ما همراه است. با چنين ديدگاهي، خدا را به خاطر لطف و توجهي كه به ما دارد شكر مي گوييم.

نكته مهم اين است كه امكان دارد فرزندتان بخواهد خدا را بر اساس نيازهاي كنوني خود، در مكان و جايگاهي ويژه تصوير كند. دامنه اين نيازها اگر چه بسيار وسيع است، اما مي‌تواند شامل يكي از موارد زير باشد:

* اگر او درباره ارتباط خدا با خودش فكر مي‌كند، به او بگوييد «خدا نزديك و در كنار ماست. او ما را مي‌بيند، سخنان ما را مي‌شوند و از طريق تمام چيزهاي اطرافمان با ما ارتباط برقرار مي‌كند».

* اگر او درباره جايگاه خدا در عالم هستي مي‌انديشد، به او بگوييد «خدا همه جا حاضر است او نزد ما حضور دارد، اما در عين حال در سراسر جهان و حتي در ستارگان دور دست نيز حاضر است».

* اگر او درباره منشأ خوبي‌ها و شادي‌ها مي‌انديشد، مي‌توانيد به او بگوييد «منشأ خوبي ها در بهشت است و بهشت جايگاه خداوند است».

* اگر دغدغه فكري او اين است كه آيا خدا از ناراحتي‌ها، ترس و عصبانيت او آگاه است يا خير، به او بگوييد «خدا از مشكلات تو آگاه است و در برطرف كردن آنها به تو كمك كمك مي‌كند».

* اگر او حضور خدا را در مكاني مقدس و يا لحظه‌اي خاص احساس مي‌كند، به او بگوييد «خدا قطعاً در آنجا حضور دارد».

* اگر او اشتياق دارد كه روزي خدا را ببيند، به او بگوييد «همه ما از آن خداييم و همه به سوي او باز خواهيم گشت».

* طرح سئوال «خدا كجاست؟» با هر انگيزه‌اي كه باشد، نيازمند اين پاسخ است كه: «خدا در همه جا حضور دارد. حالا در كجا مي‌تواني خدا را ببيني؟ آيا قادر هستي او را به مكان خاصي محدود كني و در آن محدوده او را ببيني؟ قطعاً خير».

لذا ضرورت پاسخگويي به اين سوال طراحان آموزشي را واداشت تا اين دو ماده‌ي درسي ( قرآن و هديه‌هاي آسمان ) را در برنامه‌ي درسي دانش‌آموزان مقطع ابتدايي لحاظ نمايند.

شيوه آموزش داستانهاي ديني

نقش ويژه آموزش ديني كودكان را بايد متعلق به داستانها دانست. علاقه وافر كودكان به داستان، قالب جذاب و مناسب آن و زبان ساده‌اي كه در طرح معارف ديني دارند، سبب مي‌شود تا بخش عمده تعليم و تربيت ديني كودكان از اين رهگذر انجام پذيرد. هر چه استفاده داستانهاي ناسب بيشتر باشد، تاثير اين آموزش و رسيدن آن به مقاصد مورد نظر ساده‌تر و سريعتر صورت مي‌گيرد. هر گاه كلام معلم و بيان كتاب از داستان و داستان‌گويي تهي بماند يا از آن كمتر اثر پذيرد جز خستگي، دلزدگي و گاه تنفر كودك، چيزي به دنبال نخواهد داشت و چنانچه اثر معكوس نداشته باشد، به نتيجه مطلوب نيز نخواهد رسيد.

1 – ويژگيهاي يك داستان خوب

به طور كلي مناسب بودن داستان بيشتر شرايط سني مخاطب، شرايط اجتماعي، معتقدات و آداب و رسوم، وضعيت تاريخي و جغرافيايي و مكان و زمان قصه گويي مشخص مي‌سازد، اما در عين حال بايد براي انتخاب يك قصه خوب و مناسب نكاتي را در نظر گرفت. در اين جا به برخي از اين نكات اشاره مي‌شود.

- طرح قصه بايد طوري باشد كه در مخاطبهاي آن «انتظار» بيافريند. داستانهاي ملال‌آور، داستانهايي هستند كه از اين ويژگي‌ بي‌بهره‌اند.

- داستان و داستانگويي بايد بهانه و وسيلة نصيحتهاي و توجيه و تفسير مسايل بزرگترها گردد. پيام بايد از خود داستان بجوشد و غير مستقيم بر مخاطبها اثر گذارد.

- نبايد پيام، زبان و مجموعه واژگاني كه در داستان وجود دارد، دور و بيگانه از سن كودكان باشد.

كودكان در سنين پايين تمايل زيادي به شنيدن داستانهاي عاميانه و داستانهايي از افراد و حيوانات و اشياي پيرامون آنها دارند و در سنين بالاتر در دبستان، هم داستهانها خيالي را مي پسندند و هم به داستانهاي واقعي كه از محيط اطرافشان پا را فراتر بگذارد، دلبستگي نشان مي‌دهند.

- شرح حال‌ها و سرگذشتها، آن‌ گاه مي‌توانند داستانگويي شوند كه به داستان نزديك شده باشند، يعني فراز و فرود و اوج و درگيري داشته باشند يا با ماجراي پي‌در‌پي بازگو گردند. در خاطره‌ها نيز بايد اين دلنشيني و انتظار آفرينيهاي قصه گنجانده شود تا قابليت قصه‌گويي را پيدا كند.

- حركت كلي پيام نهايي داستان، بايد در راه هدفي شايسته  و خداپسندانه باشد تا بتوانيم بار مثبتي به آنها بدهيم.

در انتخاب و تنظيم داستانهاي ديني بايد خصوصيات يك داستان خوب و قالبهاي جذاب آن در نظر گرفته شوند. از آن پس نيز معلم است كه با تدبير و خلاقيت خود، آن را بخوبي مي‌پروراند و با توجه به مقتضاي سنين و حالات مخاطبان خود آن را بازگو مي‌كند. از اين رو، لازم است تا معلمان با راه و رسم داستانگويي آشنايي پيدا كرده، آنها را به كار بندند و از دانش‌آموزان نيز بخواهند تا اين روشها را الگوي خود قرار دهند و داستانهايي پيدا كنند يا بسازند و بتدريج در كلاس بازگو كنند و معلم نيز بر نحوة اجراي آنها نظارت نمايد.

«نبايد فرموش كرد كه اگر از دين تنها تعداد زيادي داشتان و افسانه تحويل مغز و ذهن لطيف و پذيراي دانش‌آموزان بدهيم، ممكن است چندي بدان سرگرم و دلخوش باشند، اما در هنگام رشد عقلي و فكري آنها را به دور اندازند و اصولي دين را از ريشه خرافه بپندارند. از اين رو، بايد از ابتدا در عين استفاده از روش داستان، زمينه بيان واقعيات پاك ديني را براي دانش‌آموزان فراهم كرد و كاملاً مواظب بود كه داستانها و مطالب و مفتهيم ديني از بدآموزي و خرافه بودن به دور باشند تا هم از رسوخ واقعيتهاي ناردست در ذهن كودكان و هم ترديدهاي آينده آنان جلوگيري كرد».

2 – نكاتي مهم در آموزش داستانهاي ديني

در زمينة داستانهاي ديني بايد به چند نكته مهم توجه داشت:

1 – نخستين نكته‌اي كه در انتخاب داستانها و بيان آنها براي كودكان بايد مد نظر قرار گيرد، اين است كه آيا اين داستان چه تاثيري در روحيات لطيف و شاد آنان و نيز تكوين تصورات ديگرشان از مفاهيم ديني خواهد داشت؟ درست است كه قرآن، احاديث و كتابهاي تاريخي مملو از مفاهيم ديني خواهد داشت؟ درست است كه قرآن، احاديث و كتابهاي تاريخي مملو از داستانهاي واقعي و در عين حال جالب و آموزنده است، اما هر واقعيتي را نمي‌توان براي همه بازگو كرد. بايد از خود بپرسيم كه داستان ذبح اسماعيل (ع)  توسط پدرش ابراهيم (ع) در تصور كودك از مهر و عطوفت پيامبران خدا چه تاثيري خواهد داشت؟ و داستان غرق شدن عالم در آب و تنها نجات كساني كه بر كشتي نوح (ع) سوار بودند، در محبت و علاقه فطري كودك به خدا چه لطمه‌اي وارد مي‌سازد؟ هر چند كه اين داستانها در سنين بالاتر، بسيار جذاب و آموزنده هستند، ولي درك آنها براي كودك با محدوديتهايي كه دارد، مشكل ست. او از سويي مي داند كه اين وقايع چون در قرآن آمده‌اند، صحيح و غير قابل انكار هستند و از سويي هضم اين معنا كه ممكن است خداي مهربان او و نژاد بشري را به خاطر گناهكاريش با آن شدت قلع و قمع كند و تنها نوح و پيروانش را نجات دهد، مشكل مي نمايد.

ما نياز به آن داريم كه براي فراگيران، داستانهايي را نقل كنيم تا تصورات آنان را تغذيه نموده، آنها را غني سازد. اين داستانها بايد متناسب با اهداف آموزش ديني و در راستاي آن گزينش شوند و از آن جا كه هدف اساسي از

اما حديث پيامبر‌(ص) در اين باره حاكي است: سجده براي آدم، سجده اطاعت و فرمانبرداري است و سجده عبادت، براي خداست و آن كنايه از قيام به مصالح انسان در طول حيات است، زيرا تمامي نيروهاي طبيعت، مسخر اين انسان و تحت اراده اوست و سجده نيز به معني خضوع تمام است، همان‌گونه كه شاعر مي‌گويد:

تري الا م فيها سجداً للحوافر                 اي التلال مذالله لحوافر الخيول

آيه 24، سوره يوسف نيز از همين قبيل آيات است:

«و لقد همت به وهم بها لولا آن راي برهان ربه»

زليخا به يوسف توجه كرد و يوسف به او، اگر برهان پروردگارش را نمي‌ديد.

كه «لولا»ي امتناعي دلالت دارد به اينكه توجه يوسف به او واقع نشده است. جز اينكه چه عاملي او را منع كرده و از توجه به معصيت، حفظ كرده و بازداشته است؟ گفته شده است: وي در آن حال پدر خود را ديد كه انگشت به دهان مي‌كرد و برخي عوامل ديگري را بيان كرده اند كه اين همه با عصمت مقام نبوت منافي است. گفته صحيح آن است كه ائمه(ع)  ما را بدان رهنمون شده‌اند و آن ايمان راستين است كه منشأ عصمت انبياء خداست و دنباله آن دليل بر آن است كه مي‌گويد:

«كذلك لنصرف عنه السوء و الفحشاء انه من عبادنا المخلصين».

اين چنين بدي و فحشاء را از او دور مي كنيم، چه او از بندكان مخلص ماست كه اشاره به مقام عصمت انبياء است.

الف – ارزش‌يابي مستمر

اين ارزش‌يابي متكفل استمرار و تعميق يادگيري است و زمينه‌ي يادگيري آهسته و پيوسته را فراهم مي‌آورد. به كمك ارزش‌يابي مستمر، از يك سو آموزگار در طول سال تحصيلي با ميزان يادگيري دانش‌آموزان و نقاط قوت و ضعف آنها آشنا مي‌شود و از سوي ديگر دانش‌آموزان احساس مي‌كنند كه بر فعاليت علمي آن‌ها نظارت مي‌شود و پاسخ مناسب تلاش خود را دريافت مي‌كنند. اين تشويق ها يا هشدارها با تقويت انگيزه‌ي دانش‌آموزان،  نقش موثري بر استمرار و تعميق يادگيري آن‌ها دارد.

در ارزش‌يابي مستمر درس قرآن، توجه به نكات زير و رعايت آن‌ها ضروري است.

1 – در اين ارزش‌يابي رشد ميزان يادگيري هر دانش‌آموز مورد نظر است. از اين رو نمره‌ي مستمر هر دانش‌‌آموز، معدل نمرات او در طول يك نيم سال نيست؛ بلكه بايد ميزان رشد و پيشرفت او ملاك نمره‌ي ارزش‌يابي مستمر قرار گيرد.

2 – فعاليت و تلاش فردي و گروهي دانش‌آموزان در كلاس به عنوان امتياز و بخشي از نمره‌ي مستمر ايشان منظور مي‌شود.

3 – فعاليت خارج از كلاس دانش‌آموزان بخشي از نمره‌ي ارزش‌يابي مستمر آن‌ها را شامل مي‌شود. تكليف «انس با قرآن در خانه» بخشي از اين فعاليت است كه همه‌ي دانش‌آموزان موظف به انجام آن هستند. آموزگار بايد اين تكليف دانش‌آموزان را بررسي كرده و براي افراد موفق نمره و امتياز خاصي منظور نمايد و با تدبير لازم كساني را كه تكليف خود را به خوبي انجام نمي‌دهند به اين كار ترغيب كند.

آموزگار بايد دانش‌آموزان را به انجام ساير فعاليت‌هاي خارج از كلاس تشويق كند. بديهي است استعداد، علاقه، امكانات و شرايط فردي دانش‌آموزان در كم و كيف اين فعاليت‌ها بايد لحاظ شود. برخي از اين فعاليت‌ها عبارت‌اند ‌از:

- تهيه‌ي نوار آموزشي قرآن با ساير نوارهاي قرآن و قرائت و استماع آن در خانه؛

- خواندن قرآن در خانه؛

- مطالعه‌ي كتاب هاي جانبي درباره‌ي داستان‌هاي قرآني، پيام‌هاي قرآني و آشنايي با قرآن و مطالب و موضوعات آن؛

- حفظ برخي از سوره‌ها، آيات و پيام‌هاي قرآني؛

- تلاوت قرآن با صوت خوب و زيبا؛

- نقاشي، خوشنويسي و انجام ساير كارهاي هنري درباره‌ي پيام‌هاي قرآني، داستان‌ها و ... مربوط به قرآن كريم؛

- شركت در جلسات و مسابقات قرآني مانند حضور در دارالقرآن و ساير برنامه‌هاي مشابه؛

- جمع‌آوري مطالبي درباره‌ي قرآن از مجموعه‌ي كتاب‌هاي درسي دوره‌ي ابتدايي؛

- توجه به اخبار روز قرآني و بيان برخي از آن‌ها در كلاس؛ با استفاده از روزنامه‌ها، راديو و سيماي قرآن، برنامه هاي اخباري صدا و سيما و ...

- توليد روزنامه هاي ديواري خاص قرآن يا ارائه‌ي مطالب مربوط به قرآن در روزنامه‌هاي ديواري مدرسه؛

- توانايي دانش‌آموزان در معنا كردن عبارات قرآني.

بديهي است آموزگار مي‌تواند در چارچوب برنامه‌ي آموزش قرآن و متناسب با اصول، محتوا و روش‌هاي آن، دانش‌آموزان را به هر فعاليت مناسب ديگري نيز ترغيب و تشويق كند.

قابل ذكر است كه نبايد پرداختن به فعاليت‌هاي خارج از كلاس، فعاليت اصلي آموزش قرآن را تحت الشعاع قرار دهد.

4 – در هر دو نوع ارزش‌يابي مستمر و پاياني و به ويژه ارزش‌يابي مستمر بايد به تفاوت‌هاي فردي دانش‌آموزان توجه شود. دادن فرصت‌هاي مجدد و رعايت استعدادها و توانايي هاي مختلف دانش‌آموزان در ارزش‌يابي مستمر بيشتر ممكن است. از اين رو، دانش‌آموزي كه بر اساس توان خود تلاش مي‌كند بايد امتياز مناسب خود را دريافت كند.

ب – ارزش‌يابي پاياني

بر اساس آيين‌نامه‌ي امتحانات، ارزش‌يابي پاياني در پايان نيم‌سال اول و دوم به عمل مي‌آيد. آزموني پاياني درس قرآن در تمام پايه‌هاي دوره‌ي ابتدايي به صورت شفاهي است و بهتر است اين آزمون در برنامه‌ي امتحانب پاياني هر نيم سال گنجانده شود.

در ارزش‌يابي پاياني توجه به نكات زير و رعايت آن‌ها ضروري است.

1 – تهيه برگه‌ي آزمون: توصيه مي‌شود به منظور افزايش اعتبار آزمون شفاهي، دقت در تهيه‌ي سئوالات ازتمام مطالبي كه بايد پرسش شود، تنوع مناسب آن‌ها و افزايش دقت در ارزش‌يابي، آموزگار كليه سئوالاتي را كه بايد از يك دانش‌آموز بپرسد از قبل تهيه كند و روي برگه اي بنويسد و از هر دانش‌آموز بخواهد تا به طور تصادفي يك برگه را انتخاب كند.

پاسخ دانش‌آموز به سئوالان موجود در برگه، آزمون شفاهي او را شامل مي‌شود.

2 – هر چند مواد آموختني در درس قرآن از انواع لازم برخوردار است و تلاش دانش‌آموزان در يادگيري اين مواد در ارزش‌يابي مستمر منظور مي‌شود، ولي در ارزش‌يابي پاياني فقط از ميزان توانايي دانش‌آموزان در روخواني قرآن و آشنايي با مفهوم كلي و مصداق پيام‌هاي قرآني پرسش مي‌شود.

3 – دانش‌آموزاني كه بيش از سطح مورد انتظار از خود توانايي نشان مي‌دهند، از نمره و امتياز تشويقي بهره‌مند مي‌شوند. توانايي دانش‌آموزان در زيبا خواندن آيات قرآن و با صوت خوش، حفظ سوره‌ها و پيام‌هاي قرآني نمونه‌‌اي از توانايي‌هاي بيش از سطح انتظار است.

تفصيل مواد آزمودني و ريز نمرات هر يك از اين مواد در ارزش‌يابي مستمر و پاياني در شيوه نامه‌هاي اجرايي مربوط آمده است.

گزارش عملكرد سالانه‌ي تيم قرآن و هديه‌هاي آسمان

جلسات گروه‌هاي آموزشي هر سه‌شنبه با مديريت اجرايي جناب آقاي پرويز حسيني همراه با 13 نفر از معلمين با پايه‌هاي مختلف تحصيلي و تيم‌هاي 2 نفره در مكان پژوهشگاه ملاصدرا تشكيل مي‌گرديد در طي 8 ماه گذشته از تاريخ 31/6/88 تا 28/2/89 مجموعاً 33 جلسه برگزار گرديد كه لازم مي‌دانيم چكيده‌اي از عملكرد هر جلسه را مختصراً تشريح نماييم.

اولين جلسه‌ي گروه‌هاي آموزشي در تاريخ 31/6/88 تشكيل گرديد كه در اين جلسه ضمن معارفه‌ي آقاي حسيني به عنوان مدير اجرايي و هر يك از همكاران، اعضاي هر تيم كه متشكل از دو نفر بودند انتخاب گرديد و قرار شد ما نيز در تيم قرآن و هديه‌‌هاي آسمان فعاليت نماييم.

مهر ماه: در اين ماه 4 جلسه تشكيل گرديد در تاريخ 7/7/88 دومين جلسه تشكيل گرديد در اين جلسه ابتدا فرم نظر سنجي در مورد كيفيت بخشي به فعاليت گروه‌هاي آموزشي و نيز فرم گزارش فعاليت‌هاي تيم تكميل گرديد سپس معارفه‌اي بين اعضاي گروه‌‌هاي آموزشي با مسئولين محترم جناب آقاي مطلب اوصالي و جناب آقاي نوري انجام پذيرفت. پس از آن شروع به بررسي كتابهاي قرآن (پايه‌هاي 1 و 2) و هديه‌هاي آسمان (پايه‌ي 2) نموديم.

در تاريخ 14/7/88 سومين جلسه تشكيل گرديد در اين جلسه ابتدا به بحث و گفتگو در مورد ويژگي‌هاي مشخصه‌ي دانش‌آموزان نخبه و برتر از ساير دانش‌آموزان پرداختيم سپس كتابهاي قرآن و هديه‌هاي آسمان (پايه 3 و 4) و قسمتي از پايه‌ي پنجم بررسي شد.

جلسه‌ي چهارم مورخ 21/7/88 اجرا گرديد در اين جلسه به تكميل فرم محتوا و برنامه‌هاي پيشنهادي سالانه گروه‌‌هاي قرآن و هديه‌هاي آسمان پرداختيم. سپس روي تدريس قرآن پايه‌ي 1 و 2 بررسي گرديد.

جلسه‌ي پنجم مورخ 28/7/88  برگزار شد در اين جلسه پس از بررسي روش تدريس قرآن پايه‌ي 3 و 4 و 5 به تكميل فرم گزارش فعاليت‌هاي هفتگي تيم پرداختيم.

جلسه ششم مورخ 5/8/88 اجرا شد در اين تاريخ ضمن بحث و تبادل نظر در زمينه‌ي چگونگي اجراي كارگاه‌ها و جلسات آموزشي به نقد و بررسي چگونگي ارزشيابي‌ به نوين اين دروس پرداختيم.

جلسه هفتم در تاريخ 12/7/88 تشكيل شد. در اين جلسه ابتدا به بحث و تبادل نظر در زمينه‌ي قواعد تجويد قرآن سپس در مورد نحوه‌ي اجراي كارگاه‌هاي آموزشي در مناطق مختلف در رابطه با درس قرآن و هديه‌هاي آسمان پرداختيم.

جلسه ي هشتم در تاريخ 19/8/88 اجرا گرديد. در اين تاريخ در منطقه‌ي طارم مدرسه‌ي مفتح آب‌بر از ساعت 5/9 تا 40/12 در دو تايم مختلف كارگاه برگزار گرديد. هدف از اجراي اين كارگاه آشنا نمودن اعضاي شركت‌كننده با روشهاي تدريس نوين و نحوه‌ي ارزشيابي هديه‌هاي آسمان در كليه‌ي پايه‌ها مخصوصاً پايه سوم بود.

جلسه‌ي نهم مورخ 3/9/88 برگزار گرديد. در اين جلسه براي اجراي كارگاه آموزشي به منطقه‌ي ماهنشان (همراه با ساير تيم‌ها) اعزام شديم محتواي اين كارگاه نيز همانند كارگاه قبلي و با همان هدف بود.

جلسه‌ي دهم در تاريخ 10/9/88 اجرا شد. در اين جلسه براي اجراي كارگاه به منطقه‌ي انگوران رفتيم در اين منطقه نيز اهداف آموزشي كل پايه‌ها همراه با رويكرد‌هاي جديد و روشهاي نوين تدريس ارائه گرديد.

جلسه يازدهم در تاريخ 17/9/88 تشكيل شد. در اين جلسه اطلاعات لازم جهت ذخيره در وبلاگ مربوطه (http://hedyehaye aseman blogfa. Com) آدرس وبلاگ

جلسه‌ سيزدهم مورخ 24/9/88 ارسالي از منطقه انگوران و نامه هاي ارسالي خانم پروين پرويزي در رابطه با روش تدريس قرآن كلاس پنجم و تربيت صفحات و ايرادهاي خط قرآني طي دو نامه‌ي مجزا جوابهاي مقتضي به هر يك از نامه‌ها داده و به سازمان ارائه شد.

جلسه چهاردهم مورخ 1/10/88 تشكيل گرديد. در اين جلسه از بيانات جناب آقاي بيات در خصوص فعاليت در دوره‌ي پيش‌دبستاني و دبستاني – ارزشيابي و پيشرفت تحصيلي استفاده نموديم. سپس از اتاق IT جهت تكميل وبلاگ بهره‌مند شديم.

جلسه‌ي پانزدهم مورخ 10/10/88 ب منطقه‌ي ايجرود جهت بازديد از كارگاه‌هاي اجرا شده توسط منطقه اعزام شديم.

در جلسه‌ي شانزدهم مورخ 15/10/88 به ارائه‌ي گزارش فعاليت و عملكرد سه ماهه‌ي دوم تيم پرداختيم.

در جلسه هفدهم مورخ  22/10/88 به پاسخگوئي نامه‌هاي ارسالي مدارس سطح شهر زنجان و مناطق پرداختيم.

در جلسه هيجدهم در تاريخ 29/10/88 از بيانات جناب آقاي اوصالي در مورد بازديد از مدارس هوشمند استان مازندران بهره جستيم و سپس جهت دادن اطلاعات به وبلاگ تيم به اتاق IT رفتيم.

در جلسه نوزدهم مورخ 6/11/88 پس از استفاده از بيانات جناب آقاي بيات در زمينه‌ي ارزشيابي كيفي – توصيفي به اتاق IT مراجعه نموديم.

جلسه بيستم در تاريخ 13/11/88 با ارائه عملكرد تيم‌ها در كارگاه‌ها بصورت اجراي كارگاهي در پژوهشكده و اجراي چند نمونه تدريس فعال توسط تمامي تيم‌ها برگزار گرديد.

در جلسه‌ي بيست و يكم مورخ 20/11/88 كميسيون شيوه‌هاي نوين ارزشيابي متشكل از اعضاي تيم‌هاي قرآن و هديه‌هاي آسمان بخوانيم – بنويسيم – علوم تشكيل شد و پس از بحث و تبادل نظر به نامه‌هاي ارسالي مدارس در اين رابطه پاسخ داده شد.

در جلسه بيست و دوم در تاريخ 27/11/88 و بيست و سوم در تاريخ 4/12/88 بحث و تبادل نظر اعضاي كميسيون فوق‌الذكر ادامه يافت و علاوه بر آن يك سي‌دي آموزشي در زمينه‌هاي ارزشيابي كيفي – توصيفي توسط اين تيم جهت اطلاع بيشتر در اين مورد پيش ساير اعضا توزيع شد تا با آمادگي كامل بتوانند اقدام به بازديد از مدارس سطح شهر نمايند.

در جلسه بيست و چهارم مورخ 11/2/88 به بررسي قرآن و هديه‌هاي آسمان پايه‌ي چهارم و پنجم و نحوه ارزشيابي آنها پرداختيم.

در جلسه بيست و پنجم در تاريخ 18/12/88 پس از بررسي برگه هاي ارسالي آموزشگاه فرهنگيان پسران در زمينه جداول انضباطي پاسخ مناسب از طرف اعضاي كميسيون كتباً ارائه گرديد. پس از آن جناب آقاي تاران و خانم بازرگان گزارش فعاليت يك ساله‌ي خود ر در خصوص ارزشيابي كيفي – توصيفي و بخوانيم و بنويسيم جهت اطلاع همكاران ارائه نمودند. و در مورد اصول و مباني اين نظام ارزشيابي توضيحات مقتضي را ابلاغ نمودند.

جلسه‌ي بيست و ششم در تاريخ 25/12/88 تشكيل شد در اين جلسه پيشنهادهاي لازم جهت كيفيت بخشي به روند كار گروه‌هاي آموزشي اعمال گرديد و اهم فعاليت‌ گروه‌هاي آموزشي در ماه فروردين و ارديبهشت اشاره گرديد.

جلسه‌ي بيست و هفتم در تاريخ 17/1/89 با اجراي كارگاه توسط سركار خانم جمشيدي درباره‌ي آموزش فراگير (مدارس تلفيقي) فعاليت در اتاق IT جهت كسب اطلاعات جديد پايان پذيرفت.

در جلسه بيست و هشتم در تاريخ 24/1/89 ضمن بررسي نامه‌اي از طارم و پاسخگويي به آن به تغذيه‌ي مطالب موجود در وبلاگمان پرداختيم.

جلسه‌ي بيست و نهم در تاريخ 31/1/89 با شركت در كميسيون ياددهي و يادگيري به برنامه‌ريزي جهت آماده سازي در بازديد از مدارس به اتمام رسيد.

جلسه‌ي سي‌ام در تاريخ 7/2/89 با شركت در بازديد مدارس صدرا و فاتح و فرهنگيان و اخوان پايان پذيرفت.

جلسه‌ي سي و يكم مورخ 14/2/89 با تهيه گزارش بازديد و استفاده از بيانات جناب آقاي اوصالي براي وبلاگ برگزار گرديد.

جلسه‌ي سي و دوم در تاريخ 21/2/89 ضمن بازديد از نمايشگاه وسايل آموزشي خرمدره و جمع‌آوري مطالب براي وبلاگ برگزار گرديد.

جلسه‌ي سي و سوم ورخ 28/2/89  نوشتن عملكرد سالانه تيم – نوشتن علكرد كارگاه‌هاي تشكيل شد و نوشتن گزارش سه ماهه تيم – نوشتن پيشنهادات و نظرات همكاران در سال آتي گرديد.

و در نهايت همكاران با آرزوي توفيق براي يكديگر از تيم خداحافظي نمودند.        

گزارش عملكرد كارگاه‌هاي تشكيل شده تيم قرآن و هديه‌هاي آسمان

ما در مجموع 4 كارگاه آموزشي در چهار منطقه‌ي مختلف برگزار نموديم و اولين كارگاه را در منطقه‌ي طارم  همراه با تيم‌هاي علوم – رياضي – بخوانيم و بنويسيم به سرپرستي خانم موسوي در تاريخ 19/8/88 برگزار نموديم. ساعت حركت ما به منطقه 5/7 صبح و ساعت شروع كارگاه 40/9 بود. اين كارگاه با حضور 23 نفر از معلمين اين منطقه با پايه‌هاي مختلف و در 2 تايم 5/1 ساعته در دبستان مفتح «آب‌بر» تشكيل گرديد. در جلسه‌ي اول مفاهيم، كليات، ضرورت تدريس اين دو درس در مدرسه، انواع روشهاي تدريس، نحوه ارزشيابي هديه‌هاي آسمان و قرآن در پايه‌هاي مختلف را به صورت مشاركتي ارائه نموديم.

سپس در جلسه دوم بنا به درخواست حضار در جلسه چند نمونه تدريس از پايه‌هاي دوم – سوم و چهارم با روشهاي مختلف و با كمك انواع پازلها – عروسك‌ها – تصاوير – خوراكي ها و ... ارائه شد. ضمن آن شبهاتي كه درس «سايه و سارا» در ذهن معلمين و دانش‌آموزان پايه سوم ايجاد مي‌كند تذكر داده شد. سپس جزوه‌ها و جدولهايي در زمينه‌ي چگونگي تدريس هديه‌هاي آسمان از پايه 2 تا 5 بين معلمين توزيع شده و توضيحات لازم در خصوص هر برگه ارائه گرديد. و در نهايت به بررسي تمام درسها و نحوه تدريس هر درس پراختيم و به سئوالات مطرح شده‌ي همكاران شركت كننده پاسخ داديم. پس از اتمام جلسه و صرف نهار همراه با ساير اعضا به زنجان برگشتيم.

- دومين كارگاه را در منطقه‌ي ماهنشان به مديريت جناب آقاي حسيني همراه با گروه‌هاي رياضي – بخوانيم و بنويسيم برگزار نموديم. ساعت حركت 8 صبح مورخ 3/9/88 بود. در ساعت 40/9 كارگاه آموزشي با حضور 12 نفر از معلمين اين منطقه در 2 جلسه‌ي 5/1 ساعته برگزار گرديد كه نحوه اجراي آن همانند منطقه‌ي طارم بود با اين تفاوت كه تعدادي از همكاران درخواست كارگاه‌هاي بيشتري در اين زمينه را داشتند و گروهي هم متقاضي دريافت كتابهاي راهنماي تدريس هديه‌هاي آسمان در پايه‌هاي مختلف شدند.

- در تاريخ 10/9/88 سومين كارگاه در منطقه انگوران با مديريت جناب آقاي اوصالي و جناب آقاي نوري اجرا شد. ساعت حركت 5/7 صبح و ساعت شروع جلسه‌ي اول كارگاه 30/9 با حضور 25 نفر از معلمين چند پايه و تك